https://etl.journals.pnu.ac.ir/ فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی fa daily 1 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330 https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_12736.html پژوهش حاضر با هدف تحلیل روابط ساختاری تعامل دانشجو-استاد بر نتایج دانش‌آموختگی دانشجویان نظام آموزش از راه دور با نقش میانجی درگیری‌ تحصیلی انجام شد. جامعه آماری کلیه دانشجویان کارشناسی رشته علوم تربیتی دانشگاه پیام ‌نور مرکز کرمانشاه در سال تحصیلی 1403-1402 به تعداد 512 نفر بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس 223 نفر به عنوان نمونه انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس‌های تعامل استاد-دانشجو و درگیری تحصیلی بودند برای اخذ نتایج دانش‌آموختگی هم از میانگین معدل آخرین ترم تحصیلی دانشجویان استفاده شد. تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها به روش آماری مدل‌یابی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار Smart-PLS نسخه چهار صورت پذیرفت. یافته‌ها نشان داد مدل از برازش مناسب برخوردار است. تعامل دانشجو–استاد اثر مستقیم مثبت بر درگیری رفتاری، عاطفی و شناختی و اثر مستقیم منفی بر نتایج دانش‌آموختگی دارد. همچنین درگیری رفتاری و عاطفی اثر مستقیم و مثبت بر نتایج دانش‌آموختگی دارند اما اثر مستقیم درگیری شناختی بر نتایج دانش‌آموختگی منفی است. در مجموع نتیجه‌گیری می‌شود افزایش تعامل دانشجو–استاد با ارتقای درگیری تحصیلی دانشجویان، موجب بهبود نتایج دانش‌آموختگی می‌شود. بنابراین، پیشنهاد می‌شود برای ایجاد تعاملی پویا و اثربخش بین استاد و دانشجو در نظام آموزش از راه دور به درگیری تحصیلی توجه شود و تدابیر لازم در برنامه‌ریزی‌های آموزشی در این خصوص در نظر گرفته شود. https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_13464.html پژوهش حاضر با هدف تدوین مدلی برای انگیزش تحصیلی بر اساس متغیرهای انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی با میانجی‌گری لحظه‌اندیشی در دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان تکاب انجام شد. این مطالعه از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری می‌باشد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوم شهرستان تکاب در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ است که از میان آن‌ها، نمونه‌ای به حجم ۳۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۱)، پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و واندر وال (۲۰۱۰)، پرسشنامه لحظه‌اندیشی بائر (۲۰۰۶) و پرسشنامه خودتنظیمی تحصیلی بوفارد و همکاران (۱۹۹۵) می‌باشد که روایی و پایایی مناسبی در مطالعه های پیشین و حاضر داشتند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Amos تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مناسبی برخوردار است. انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی هر دو اثر مستقیم و غیرمستقیم معناداری بر انگیزش تحصیلی دارند و لحظه‌اندیشی نقش میانجی معناداری در این روابط ایفا می‌کند. به عبارت دیگر، انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی از طریق تقویت حضور آگاهانه و غیرقضاوت‌گر در لحظه، کاهش واکنش‌پذیری هیجانی و افزایش درگیری عمیق با تکالیف، انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان را ارتقا می‌دهند. این نتایج با نظریه خودتعیین‌گری و مدل چرخه‌ای خودتنظیمی زیمرمن همخوانی دارد و بر اهمیت مداخلات مبتنی بر لحظه‌اندیشی و تقویت انعطاف‌پذیری شناختی در بهبود انگیزش تحصیلی تأکید می‌کند. https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_13476.html بی‌صداقتی تحصیلی اعتبار کارهای آموزشی و پژوهشی را تضعیف کرده، اعتماد عمومی به مؤسسات آموزشی را کاهش داده، مدارک تحصیلی را بی‌ارزش کرده و به یک تهدید جدی آموزشی جهانی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی بی‌صداقتی تحصیلی بر اساس اهمال‌کاری تحصیلی، صفات شخصیتی و انعطاف‌پذیری شناختی با نقش میانجی‌گری پیوند والدینی انجام شد. جامعۀ آماری شامل تمامی دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ اول شهر سمنان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. حجم نمونه با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای ۵۳۵ نفر انتخاب شد. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از: مقیاس بی‌صداقتی تحصیلی مک‌کیب و تروینو(۱۹۹۶)، پرسش‌نامۀ اهمال‌کاری تحصیلی سولومون و راث‌بلوم(۱۹۸۴)، پرسش‌نامۀ شخصیت پنج‌عاملی نئو کاستا و مک‌کری(۱۹۸۵)، پرسش‌نامۀ انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال(۲۰۱۰) و مقیاس پیوند والدینی پارکر و همکاران(۱۹۷۹). تحلیل داده‌ها با استفاده از معادلات ساختاری و رویکرد تحلیل مسیر انجام شد. میزان واریانس تبیین‌شدۀ متغیر درون‌زای اصلی مدل (بی‌صداقتی تحصیلی) از طریق سه متغیر برابر با ۲۴۶/۰ بود. همچنین، ۳۵۳/۰ از واریانس پیوند والدینی از طریق سه متغیر برون‌زای اصلی مدل تبیین شد. اهمال‌کاری تحصیلی(۳۷۵/۰) با بی‌صداقتی تحصیلی رابطه‌ای مثبت و معنادار داشت (P<0.001). انعطاف‌پذیری شناختی(۳۹۰/۰-)، صفات شخصیتی(۵۰۸/۰-) و پیوند والدینی(۰۸۵/۰-) با بی‌صداقتی تحصیلی رابطه‌ای منفی و معنادار داشتند(P<0.001). نتایج ارزیابی شاخص‌های برازش نشان داد که مدل نهایی به‌طور قابل قبولی با داده‌های گردآوری‌شده برازش دارد و مدل مفهومی پژوهش تأیید شد. یافته‌های پژوهش دارای تلویحات کاربردی برای مداخله‌های آموزشی و تربیتی با محوریت افزایش پیوند والدینی به‌منظور کاهش بی‌صداقتی و اهمال‌کاری تحصیلی و همچنین تقویت و ارتقای صفات مثبت شخصیتی و انعطاف‌پذیری شناختی در دانش‌آموزان است. https://etl.journals.pnu.ac.ir/article_13524.html چکیدهپژوهش حاضر با هدف بررسی میزان بازنمایی مؤلفه‌های درک عدد در کتاب‌های درسی ریاضی دوره اول ابتدایی انجام شد. برای محاسبه وزن نسبی هر مؤلفه از روش آنتروپی شانون و برای بررسی الگوهای توزیع مؤلفه‌ها در پایه‌های مختلف از تحلیل تطبیقی استفاده شد. واحدهای تحلیل شامل فعالیت‌ها و تمرین‌های موجود در کتاب‌های ریاضی پایه‌های اول، دوم و سوم ابتدایی بود. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست مؤلفه‌های درک عدد و فرم کدگذاری تحلیل محتوا که بر اساس پیشینه نظری و پژوهش‌های معتبر حوزه درک عدد تدوین شده بودند، گردآوری شدند.یافته‌ها نشان داد که مؤلفه‌های «تشخیص منطقی بودن نتایج» (0.318)، «شمارش» (0.254) و «توانایی انتخاب راهبردهای عددی مناسب» (0.076) دارای بیشترین وزن بودند. در مقابل، مؤلفه‌های «ترکیب و تجزیه اعداد»، «تمایز بین بزرگی و تعداد» و «درک تأثیر عملیات بر اعداد» کمترین میزان تأکید را به خود اختصاص داده بودند. نتایج نشان داد که کتاب‌های درسی عمدتاً بر مهارت‌های بنیادی درک عدد، از جمله «شمارش»، «تشخیص اعداد» و «محاسبه» تأکید دارند. با این حال، جنبه‌های مفهومی و سطح بالاتر درک عدد، مانند «تقریب» و «درک تأثیر عملیات بر اعداد»، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین، تحلیل تطبیقی نشان داد که توزیع برخی مؤلفه‌ها در پایه‌های مختلف از انسجام کافی برخوردار نیست. این نتایج بر ضرورت بازنمایی متوازن‌تر مؤلفه‌های درک عدد در کتاب‌های درسی ریاضی دوره ابتدایی تأکید می‌کند و می‌تواند در طراحی ابزارهای سنجش بومی متناسب با بافت آموزشی ایران مورد استفاده قرار گیرد.