ارائۀ مدل معادلات ساختاری انگیزش تحصیلی بر اساس انعطاف پذیری شناختی و خود تنظیمی تحصیلی با میانجی گری لحظه اندیشی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی تربیتی، گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار،ایران

2 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، دانشکده سبک زندگی اسلامی ایرانی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی ، دانشکده روانشناسی، دانشگاه انقلاب اسلامی، تهران،

10.30473/etl.2026.77414.4587

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تدوین مدلی برای انگیزش تحصیلی بر اساس متغیرهای انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی با میانجی‌گری لحظه‌اندیشی در دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم شهرستان تکاب انجام شد. این مطالعه از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری می‌باشد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوم شهرستان تکاب در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ است که از میان آن‌ها، نمونه‌ای به حجم ۳۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۱)، پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و واندر وال (۲۰۱۰)، پرسشنامه لحظه‌اندیشی بائر (۲۰۰۶) و پرسشنامه خودتنظیمی تحصیلی بوفارد و همکاران (۱۹۹۵) می‌باشد که روایی و پایایی مناسبی در مطالعه های پیشین و حاضر داشتند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Amos تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مناسبی برخوردار است. انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی هر دو اثر مستقیم و غیرمستقیم معناداری بر انگیزش تحصیلی دارند و لحظه‌اندیشی نقش میانجی معناداری در این روابط ایفا می‌کند. به عبارت دیگر، انعطاف‌پذیری شناختی و خودتنظیمی تحصیلی از طریق تقویت حضور آگاهانه و غیرقضاوت‌گر در لحظه، کاهش واکنش‌پذیری هیجانی و افزایش درگیری عمیق با تکالیف، انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان را ارتقا می‌دهند. این نتایج با نظریه خودتعیین‌گری و مدل چرخه‌ای خودتنظیمی زیمرمن همخوانی دارد و بر اهمیت مداخلات مبتنی بر لحظه‌اندیشی و تقویت انعطاف‌پذیری شناختی در بهبود انگیزش تحصیلی تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Providing a Structural Equation Model of Academic Motivation Based on Cognitive Flexibility and Academic Self-Regulation with Mindfulness as a Mediating Variable

نویسندگان [English]

  • samaneh Haddadi 1
  • Sahar Sahar 2
  • kamal veysi 3
1 1. PhD Student in Psychology, Department of Educational Psychology, Garmsar Branch, Islamic Azad University, Iran
2 PhD Student of Educational Psychology, Faculty of Iranian–Islamic Lifestyle,Islamic Revolution University, Tehran
3 2. Ph.D. Student in Educational Psychology, Faculty of Psychology, Islamic Revolution University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The present study aimed to develop a model of academic motivation based on cognitive flexibility and academic self-regulation, with mindfulness as a mediating variable, among second-grade high school students in Takab County. This research was fundamental in purpose and descriptive-correlational in method, employing structural equation modeling. The statistical population comprised all second-grade high school students in Takab County during the 2025–2026 academic year. A sample of 300 students was selected using multistage cluster sampling. The research instruments included Harter's (1981) Scale of Intrinsic versus Extrinsic Orientation in the Classroom (for academic motivation), the Cognitive Flexibility Inventory (Dennis & Vander Wal, 2010), the Five Facet Mindfulness Questionnaire (Baer et al., 2006), and the Academic Self-Regulation Questionnaire (Bouffard et al., 1995). These measures demonstrated adequate validity and reliability in previous studies and the present research. Data were analyzed using SPSS and Amos software.
The findings indicated that the proposed model exhibited good fit. Both cognitive flexibility and academic self-regulation had significant direct and indirect effects on academic motivation, with mindfulness playing a significant mediating role in these relationships. In other words, cognitive flexibility and academic self-regulation enhance students' academic motivation by strengthening mindful presence and non-judgmental awareness in the moment, reducing emotional reactivity, and promoting deeper task engagement. These results align with self-determination theory and Zimmerman's cyclical model of self-regulation, highlighting the importance of mindfulness-based interventions and efforts to enhance cognitive flexibility in improving academic motivation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • academic motivation
  • cognitive flexibility
  • academic self-regulation
  • mindfulness
فصلنامه علمی پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 مهر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار