نقش واسطه‌ای نقص کارکردهای اجرایی در رابطه بین فابینگ و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، روانشناسی تربیتی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا،. همدان، ایران.

10.30473/etl.2026.75290.4447

چکیده

پژوهش با هدف بررسی نقش واسطه‌ای نقص کارکردهای اجرایی در رابطه بین فابینگ و درگیری تحصیلی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول انجام شد.
روش: پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی در چارچوب مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دختر متوسطه اول ناحیه ۲ شهر همدان که از میان آنان نمونه‌ای شامل ۳۵۲ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه درگیری تحصیلی (زرنگ، ۱۳۹۱)، مقیاس نقص کارکردهای اجرایی بارکلی (BDEFS؛ بارکلی، ۲۰۱۲) و مقیاس عمومی فابینگ (GPhS؛ چوتپیتایاسونوند و داگلاس، ۲۰۱۸) بود. تحلیل داده‌ها با روش مدل‌سازی معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار SmartPLS انجام گرفت.
یافته‌ها: مدل ساختاری از برازش رضایت‌بخشی برخوردار بود. ضرایب مسیر نشان داد رابطه مستقیم معناداری بین فابینگ و درگیری تحصیلی مشاهده نشد (۰۵/۰
p ،۶۸/۰=β)، نقص در کارکردهای اجرایی رابطه منفی و معناداری با درگیری تحصیلی نشان داد (۰۵/۰>p ،۵۰/۰−=β) علاوه بر این، نتایج بوت‌استرپ نشان داد رابطه غیرمستقیم فابینگ و درگیری تحصیلی از طریق میانجی‌گری نقص در کارکردهای اجرایی معنادار است (۰۰۱/۰>p ،۳۴/۰−=β). با توجه به طراحی مقطعی، این یافته‌ها بازتاب‌دهنده همبستگی‌های ساختاری هستند و دلالت بر روابط علّی ندارند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهند نقص کارکردهای اجرایی با ساختار ارتباطی میان فابینگ و درگیری تحصیلی همبستگی معناداری دارد. بنابراین، تقویت و حفاظت از کارکردهای اجرایی به ‌عنوان یک منبع شناختی زیربنایی، بهتر است در برنامه‌های حمایتی جهت مواجهه دانش‌آموزان با چالش‌های ناشی از حواس‌پرتی دیجیتال مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Executive Function Deficits in the Relationship Between Phubbing and Students’ Academic Engagement

نویسندگان [English]

  • Afshin Afzali 1
  • Fereshteh Behrouz 2
  • Lena Barzegar 3
1 Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Sciences, BU- Ali Sina University, Hamadan, Iran.
2 PhD Candidate, Department of Psychology, Faculty of Economics and Social Science BU- Ali Sina University, Hamadan, Iran.
3 Ms.C. of Educational Psychology Faculty of Economics and Social Sciences, BU- Ali Sina University, Hamadan, Iran.
چکیده [English]

The present study investigated the mediating role of executive function deficits in the association between phubbing and academic engagement among female junior high school students.
Methods: This descriptive-correlational study employed a structural equation modeling (SEM) approach. Using a multistage cluster random sampling method, a sample of 352 female junior high school students was recruited from District 2 of Hamadan, Iran. Data were gathered using the Academic Engagement Scale (Zarang, 2012), the Barkley Deficits in Executive Functioning Scale (BDEFS; Barkley, 2011), and the Generic Scale of Phubbing (GPhS; Chotpitayasunondh & Douglas, 2018). Data were analyzed via Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) using SmartPLS software.
Results: The structural model demonstrated satisfactory fit. The path coefficients revealed that no statistically significant direct relationship was observed between phubbing and academic engagement (β= −0.10, p>.05), However, phubbing was a significant positive predictor of executive function deficits (β= 0.68, p<.05), and executive function deficits exhibited a significant negative association with academic engagement (β= −0.50, p<.05). Furthermore, bootstrapping results indicated that the indirect relationship between phubbing and academic engagement through executive function deficits can be accounted for (β= −0.34, p<.001). Given the cross-sectional design, these findings reflect structural associations rather than causal connections.
Conclusion: The findings indicate that executive function deficits are significantly associated with the relationship between phubbing and academic engagement. Therefore, enhancing and protecting executive functions as an underlying cognitive resource should be taken into consideration in support programs designed to help students cope with the challenges of digital distraction.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Phubbing
  • Executive Function Deficits
  • Academic Engagement
  • Adolescents

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار