بررسی رابطۀ باور به منبع کنترل و خودپندارۀ تحصیلی؛ نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 روانشناسی، دانشکده علوم انسانی و حقوق، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده

چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه باور به منبع کنترل و خودپندارۀ تحصیلی با درنظرگرفتن نقش میانجی خودکارآمدی تحصیلی در میان دانشجویان دانشگاه کاشان انجام شد. این مطالعه از نوع کمی و در قالب مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل ۱۷۰۰ دانشجوی دانشکده‌های علوم انسانی و حقوق دانشگاه کاشان بود که تعداد 270 نفر انتخاب و پرسش‌نامه منبع کنترل راتر (1966)، پرسش‌نامه خودپنداره تحصیلی لیو و وانگ (2005) و پرسش‌نامه خودکارآمدی تحصیلی نوروزی و همکاران (1392) بین آنها توزیع شد؛ پس از حذف داده‌های ناقص داده‌های 230 نفر وارد فرایند تحلیل شد. نتایج نشان داد باور به منبع کنترل بیرونی با خودپنداره تحصیلی (β=-0.213)، و خودکارآمدی تحصیلی (β=-0.382)، رابطه منفی و معناداری دارد. همچنین خودکارآمدی تحصیلی رابطه مثبت و قوی با خودپنداره تحصیلی داشت (β=0.789). آزمون میانجی‌گری نیز حاکی از آن بود که خودکارآمدی تحصیلی نقش واسطه‌ای معناداری در رابطه بین منبع کنترل بیرونی و خودپنداره تحصیلی ایفا می‌کند (β=-0.301). یافته‌ها بیانگر آن است که گرایش به منبع کنترل بیرونی می‌تواند با تضعیف خودکارآمدی، تصویر تحصیلی فرد را منفی کند، درحالی‌که ارتقای خودکارآمدی قادر است اثرات منفی کنترل بیرونی را کاهش دهد و خودپنداره تحصیلی دانشجویان را تقویت نماید. براین‌اساس، طراحی مداخلات آموزشی و روان‌شناختی برای تقویت باورهای خودکارآمدی می‌تواند به بهبود خودپنداره و ارتقای انگیزش تحصیلی دانشجویان منجر شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the Relationship between Belief in Locus of Control and Academic Self-Concept; The Mediating Role of Academic Self-Efficacy

نویسندگان [English]

  • Nooshin Safaeian 1
  • Fariborz Sedighi Arfaee 2
  • Maryam Talebi Baadi 3
1 Psychology, Faculty of Humanities and Law, Kashan University, Kashan, Iran
2 Department of psychology, Faculty of Humanities, University of kashan, Kashan, Iran
3 Department of Psychology, Faculty of Humanities, Kashan University, Kashan, Iran.
چکیده [English]

The present study aimed to investigate the relationship between the belief in locus of control and academic self-concept, considering the mediating role of academic self-efficacy among students of the University of Kashan. This research employed a quantitative approach within the framework of structural equation modeling. The statistical population included 1,700 students from the Faculties of Humanities and Law at the University of Kashan, from which 270 students were selected. The Rutter Locus of Control Scale (1966), Liu and Wang’s Academic Self-Concept Questionnaire (2005), and Norouzi et al.’s Academic Self-Efficacy Questionnaire (2013) were distributed among them. After removing incomplete data, responses from 230 participants were analyzed. The results indicated that external locus of control was negatively and significantly related to academic self-concept (β = -0.213) and academic self-efficacy (β = -0.382). Moreover, academic self-efficacy showed a strong positive relationship with academic self-concept (β = 0.789). The mediation analysis further revealed that academic self-efficacy played a significant mediating role in the relationship between external locus of control and academic self-concept (β = -0.301). These findings suggest that a tendency toward an external locus of control may undermine individuals’ academic self-image by weakening their self-efficacy. Conversely, enhancing academic self-efficacy can mitigate the negative effects of external control and strengthen students’ academic self-concept. Accordingly, designing educational and psychological interventions aimed at improving self-efficacy beliefs may contribute to better self-concept and increased academic motivation among students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • belief in locus of control
  • external control
  • academic self-concept
  • academic self-efficacy
  • Improving academic motivation

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار